محمد درويش

شمال ما: روز یکم جولای ۱۹۹۹ بیش از هزار نفر در ساحل رودخانه کنی‌بک در نزدیکی شهر آگوستا ایالت مِین واقع در شمال شرق ایالات متحده آمریکا صف کشیدند تا شاهد تخریب سد ادواردز باشند. سدی که ارتفاع زیادی هم نداشت اما طول تاج آن به ۲۸۰ متر می‌رسید. آنها که از برداشتن سد دفاع می‌کردند، قول داده بودند که شیلات نابودشده باز خواهند گشت و شهر آگوستا از مزایای امکانات ناشی از تجدید حیات و بازآفرینی ساحل رودخانه بهره‌مند خواهد شد.

 

روز یکم جولای ۱۹۹۹ بیش از هزار نفر در ساحل رودخانه کنی‌بک در نزدیکی شهر آگوستا ایالت مِین واقع در شمال شرق ایالات متحده آمریکا صف کشیدند تا شاهد تخریب سد ادواردز باشند. سدی که ارتفاع زیادی هم نداشت اما طول تاج آن به ۲۸۰ متر می‌رسید. آنها که از برداشتن سد دفاع می‌کردند، قول داده بودند که شیلات نابودشده باز خواهند گشت و شهر آگوستا از مزایای امکانات ناشی از تجدید حیات و بازآفرینی ساحل رودخانه بهره‌مند خواهد شد. مخالفان سد کاملا حق داشتند، اما این تنها مردم شهر آگوستا نبودند که این تغییر را حس کردند؛ برداشتن سد ادواردز به یک لحظه بنیادین در تاریخ جنبش محیط‌زیستی و احیای رودخانه‌ها در ایالات متحده تبدیل شد. این تخریب نخستین سد برقابی در حال کار بود و برای اولین بار بود که کمیسیون فدرال انرژی آمریکا – FERC – برخلاف خواسته صاحب سد به تجدید مجوز ادامه فعالیت سد، رأی منفی داد.

اما مهم‌تر از همه، تخریب سد، سیگنالی قوی ارسال کرد برای تغییر فکر درباره چگونگی برقراری توازن بین محیط ‌زیست و منافع اقتصادی. جان باروز، مدیر برنامه نیوانگلند از فدراسیون ماهی‌های آزاد آتلانتیک می‌گوید: «تخریب این سد بزرگ، نخســتین تجــربه و تلنگر مهم بود تا به آمریکایی‌ها نشان دهد: رودخانه‌های ما ارزش‌های به مراتب بیشتری از استفاده‌های صنعتی و برقابی دارند».
در واقع احداث این سد سبب ممانعت مهاجرت  چندین گونه ماهی قزل‌آلا و شاه‌ماهی پشت‌کبود شد که عادت داشتند بیش از ۴۰ مایل از اقیانوس اطلس تا رودخانه کنی‌بک و شاخه‌های آن را به منظور جست‌وجوی مکانی برای تخم‌گذاری بپیمایند. به عنوان مثال، صید ماهی خاویار در پایین‌دست کنی‌بک سالانه از ۳۲۰ هزار پوند پیش از ساخت سد به ۱۲ هزار پوند کاهش یافت. علاوه بر این، مخزن سد به تدریج بدل به دپوی پساب‌ها و پسماندهای سمی ناشی از کارخانه‌های کاغذسازی و فاضلاب شهری شد – همان اتفاقی که بیم آن می‌رود در اغلب سدهای شمال کشور از جمله هراز و لاسک هم تکرار شود – الوارهای شناور از صنعت چوب در بالادست مانعی در جریان رودخانه بودند و پایین‌آمدن سطح اکسیژن ناشی از فاضلاب دلیل عمده کشتار ماهی‌ها شد. در سال‌های دهه ۱۹۶۰ میلادی دیگر هیچ‌کس حاضر نبود برای شنا یا ماهیگیری به رودخانه کنی‌بک برود. اما شرایط به مرور با تصویب قانون Clean Water Act از سال ۱۹۷۲ بهتر شد. بین سال‌های ۱۹۷۲ تا ۱۹۹۰ ایالت مین صد میلیون دلار برای تأسیسات تصفیه آب و پاک‌سازی رودخانه خرج کرد؛ کاری که ما هنوز حتی برای تالاب انزلی و رودخانه‌های منتهی به آن نتوانستیم یا نخواستیم که انجام دهیم. بهبود کیفیت آب موجب اشتیاق بیشتری برای گسترش ترمیم رودخانه شد. می‌شد که به کنی‌بک امیدوار بود. اما یک مانع پابرجا ماند.
در سال‌های ۱۹۸۰ تلاش‌ها برای بهبود عبور ماهی‌ها در محدوده سد و کیفیت آب در رودخانه ادامه یافت. اگرچه بسیاری از گروه‌های محیط‌زیستی فکر می‌کردند تخریب سد بهترین امید اکولوژیکی برای احیای کنی‌بک است، تنها تعداد معدودی پیروزی کمپین را باور می‌کردند. پیت دیدیس‌هایم، مدیر ارشد از شورای منابع طبیعی مین می‌گوید: «آن‌زمان تخریب سدها یک کانسپت عجیب و غریب بود و اغلب مردمی که ما با آنها کار می‌کردیم پیروزی ما را نمی‌دیدند». آن‌وقت‌ها تنها گفت‌وگو پیرامون تخریب سد در ایالات متحده در سوی دیگر کشور درباره رودخانه الوا در ایالت واشنگتن بود. (دو سد این رودخانه سال‌های ۲۰۱۱ و ۲۰۱۴ برداشته شدند).

منبع: گیلان تیتر


کانال تلگرام شمال ما

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *