دکتر محمود رنجبر

شمال ما؛

 

دکتر علی تسلیمی نویسنده کتاب پر فروش و برجسته نقد ادبی اخیرا کتابی را با عنوان “مکتب های ادبی پژوهشی انتقادی کاربردی” منتشر کرده است. این کتاب به همت نشر کتاب آمه در ۵۰۳ صفحه در شش فصل زمستان سال ۹۶ وارد بازار کتاب شد.
در باره مکتبهای ادبی آثار متعددی به چاپ رسیده است مهمترین اثر پژوهشی در این زمینه کار ماندگاردکتر رضا سید حسینی با عنوان مکتبهای ادبی است که در دو جلد نخستین بار در فروردین ۱۳۳۴ منتشر شد. سیدحسینی در مقدمه این کتاب آورده: “من این کتاب را در آغاز به عنوان راهنمای ساده و فهرست وار برای آشنائی با «ایسم» های گوناگون ادبی نوشته بودم به امید اینکه در آینده، اساتید متخصص و نویسندگان و محققان آثار کاملتری در این مورد ارائه کنند، اما چنین نشد و کتاب به عنوان یگانه منبع و حتی کتاب درسی درباره مکتب ها باقی ماند.
بسیاری از کسانی که بعدها در باره مکتبهای ادبی کتاب یا مقاله نوشتند به همین کتاب ارجاع دادند”
واقعیت آن است که در این کتاب برخی نحله های ادبی مغفول واقع شدند مثلا در بحث رئالیسم؛ از کلاسیک ها سخن به میان آمده اما در باره کلاسیسیم بسیار اندک سخن به میات آمده است یا در دل مکتب رئالیسم خبری از رئالیسم انتقادی و رئالیسم سوسیالیستی نیست. و یا در سوریه رئالیسم فوتوریسم نیامده از سوی دیگر طرح دیدگاههای مکاتب ادبی در اثر سید حسینی بدون انعکاس آن در متون ایرانی باعث میشد تا پژوهشگران برداشتهای بعضا نادرستی از رویکرد های نظری مکاتب ادبی داشته باشند از سوی دیگر رویکرد ها و مکاتب ادبی به مثابه متن باید در رژیم حقیقت زمانش مورد بررسی قرار گیرد. حسینی در کتاب خود بر این مهم تاکید داشته است اما از کاربرد آن در فضای گفتمانی متون ادبی ایرانی پرهیز نموده است
به غیر از کار پژوهشی سید حسینی آثار دیگری نظیر مکتبهای ادبی دکتر سیروس شمیسا مکتبهای ادبی دکتر منصور ثروت مکتبهای ادبی دکتر منوچهر حقیقی در باره مکتبهای ادبی منتشر شده است این آثار به اجمال در باره مکتبهای ادبی توضیح داده اند شمیسا برخی آثار ادبی ایران را بر اساس نظریه های ادبی بررسی کرده است اما شیوه انتقادی با رویکرد کاربردی امری مغفول را آثار منتشر شده با موضوع مکتبهای ادبی بوده است.
دکتر علی تسلیمی در کتاب اخیر خود که عنوان کاربردی نیز دارد تلاش کرده است تا با تفکیک نحله های مکاتب ادبی جریانات تاثیر گذار و روشمند نظریه ها را نشان دهد اهمیت کار این پژوهشگر صرفا بازتولید آرای اندیشمندان این مکاتب نیست بلکه تلاش داشته تا به شکلی کاربردی مفصل بندی نظریه ها را در متون ادبی جهان و ایران بکاود مثلا در فصل دوم با تشریح رمانتیسم ضمن نشان دادن وجوه بر همکنشی نظریه و متن ادبی غربی به تحلیل داستانی از منظر رمانتیسم می‌پردازد. تسلیمی در باره داستان لاله از مجموعه داستان سه قطره خون مینویسد: نویسندگانی که با مکتب های ادبی اروپا آشنا هستند ممکن است از همه مکتبها و جنبش‌های ادبی پیش از خود تاثیر پذیرفته باشند این تاثیرات در آثار هدایت دیده میشود برخی از داستانهایش سوررئالیستی برخی رمانتیسم وبرخی دارای چند ویژگی و حتی همه ویژگی ها هستند (۱۷۹).
کتاب پژوهشی انتقادی کاربردی در مکتب های ادبی اثر قابل تامل و مورد استفاده برای دانشجویان به ویژه مقاطع تحصیلات تکمیلی است.

دکتر محمود رنجبر؛ عضو هیات علمی دانشگاه گیلان

 


کانال تلگرام شمال ما

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *