حجت الاسلام حمید پورعیسی

شمال ما: بدون تردید ارزش و منزلت زن در اسلام از آیات قرآن کریم بدست می آید خداوند بزرگ در موضوع خلقت زن و مرد تصریح می کند که زن و مرد را از یک سرشت آفرید و تاکید می ورزد که زنان را از سرشتی نظیر سرشت مردان آفریده است ، پس چگونه می توان توهم کرد شخصیت خلقتی زن، متفاوت از مرد است ؟آیا می توان استعدادهای روحانی و معنوی انسانها اعم از زن و مرد را به عنوان معیار شخصیت و منزلت آنان نادیده انگاشت؟آیا ارزشهایی همچون علم و ایمان ، عزت، کرامت و عمل صالح ، شخصیت آدمیان را از همدیگر متمایز می سازد یا جنسیت آنان و احکام ترتب برجنسیت؟در باور اسلامی زن و مرد برای یکدیگر آفریده شده اند چنین نیست که تنها زن برای مرد آفریده شده باشد.چنانچه در منطق غریبان این امر بعنوان یک موضوع مسلم فرض گرفته می شد.
مرحوم علامه طباطبائی ( ره) می نویسد:( مجمع دینی فرانسه در سال ۵۸۶ میلادی پس از مناظرات و بحث های طولانی به این نتیجه رسید که (( زن انسان است ولی برای خدمت به مرد آفریده شده است و تا حدود یکصد سال پیش زنان در انگلستان جزء جامعه انسانی بحساب نمی آمدند)
( درهند زنان کنیز و خدمتکار مردانند و در سرودهای چینیان آمده است که هیچ چیز پست تر از و ارزان تر از زن نیست)) یکی از مورخان یونانی می نویسد(( باید نام زن هم مثل خود او در خانه محبوس بماند)
( سالیان متمادی زن در فرهنگ غرب موجودی پست و ناپاک و مایه بدبختی بود وامروز هم علی رغم به رسمیت شناخته شدن حقوق زن کماکان جایگاه واقعی خود را نیافته است . در این فرهنگ زن یک موجود طفیلی و متفرع برمرد آفریده شده است. مرد دارای شرافت و زن شیطان و فاقد شرافت معرفی شده و بعنوان منبع گناه و پلیدی تلقی می شود.)
در دنیای صنعتی و پیشرفت تکنولوژی زن با فرار از خانه به کارخانه و کارگاه و کسب اندک استقلال اقتصادی تبدیل به وسیله ای جدید برای سیاستگذاران اقتصادی و سود طلبان دنیا پرست گردید و از بند بردگی به حصر در لباس و مد و آرایش کشانده شد.
اما اسلام بیش از ۱۴۰۰ سال قبل بر تمامی این اندیشه ها و افکار و فرهنگ ننگین خط بطلان کشیده و تمامی عقاید جاهلی و کهنه پرستی را باطل کرد و مقام زن را در معیار های کلی بیان فرمود و عزت از دست رفته زن را به او برگرداند : در سوره بقره/۱۷۸ می فرماید: (هن لباس لکم و انتم لباس لهن).شما پوشش همدیگر هستید هرگونه زیبایی ، زشتی ، بدی ، خوبی ، نقص ، کاستی مربوط به هردوتایی شماست زن در برداشت و نگرش اسلامی از حالت شی و یا ابزار کار دیگران بودن یا موجودی برای استفاده از تبلیغات کالا و متاع خارج شده و دارای جایگاهی اصیل انسانی و وظیفه انسانی پرورش انسانها را دارد که از این میان می توان به پرورش فرهیختگان و فرزانگان جامعه انسانی اشاره کرد که : حضرت امام (ره) می فرماید: (( از دامن زن مرد به معراج می رود )) و این نشان دهنده دیدگاه عالم دینی که به یقین برداشت شان از منابع دینی است نسبت به وجود گوهر گونه زن است.
مرحوم علامه طباطبائی(ره) در ذیل آیه ( لیس الذکر کالانثی) می فرماید:( عمیق ترین و عجیب ترین قدرت نمایی خدا، در آفرینش زن بود چرا که بوسیله مریم کلمه الله گردید و عیسی از مریم بدون پدر به دنیا آمد و فرزندی که نشانه و علامت ذات حق برای عالمیان قرار گرفته ، در گاهواره با مردم سخن گوید و از یک زن فرزندی بدون پدر به دنیا آمد که کلمه ای از کلمات الله باشد.) در معارف و تعبیرات اسلامی از زن تعبیر به ریحانه شده است که فرموده اند:
( المراه ریحانه و لیست بقهرمانه) (زن گل و ریحان است نه قهرمان یا سرکارگر)
در تعابیر قرآنی امور ارزشی و فضیلت طلبی و ارتقاء معنوی بطور مساوی بین زن و مرد تقسیم شده و درکمال طلبی ترجیحی بین زن و مرد نداده است:در سوره نحل/۹۷ فرمود: ( من عمل صالحاً من ذکر او انثی و هو مومن فلنحیینه حیاه طیبه)از مردان و زنان کسانی که عمل صالح انجام دهند و درحالیکه ایمان دارند به آنها حیات طیبه عطا می کنیم.و در سوره حجرات آیه ۱۳ فرمود: ( یا ایها الناس انا خلقناکم من ذکر او انثی و جعلناکم شعوباً و قبائل لتعارفوا) (ای مردم ما شما را از زن و مرد خلق کردیم و شما را گروه گروه و قبیله قرار دادیم تا همدیگر را بشناسند.)
که این آیه هیچ امتیازی برای مرد یا زن قائل نشد و امتیازات را بر اساس امور تقسیم بندی نمی کند.

حمید پورعیسی, [۰۶٫۱۱٫۱۷ ۰۷:۴۴]
نتیجه این بحث کوتاه آن است که زن و مرد در انسانیت و شخصیت انسانی و آفرینش ، کمال طلبی ، فضیلت جویی توانائیهای معنوی مساوی اند چنانکه قرآن در سوره احزاب /۳۵ به‌ اشاره کرده است که: (ان المسلمین و المسلمات و المومنین والمومنات والقانتین و القانتات ……اعد الله لهم مغفره و اجراً عظیماً مردان و زنان مسلمان و مردان و زنان با ایمان و مردان و زنان عبادت‏پیشه و مردان و زنان راستگو و مردان و زنان شکیبا و مردان و زنان فروتن و مردان و زنان صدقه‏دهنده و مردان و زنان روزه‏دار و مردان و زنان پاکدامن و مردان و زنانى که خدا را فراوان یاد مى‏کنند خدا براى [همه] آنان آمرزشى و پاداشى بزرگ فراهم ساخته است )که در این امور دارای حقوق مساوی نیز هستند اما تساوی انسانیت و حقوق به هیچ روی به معنای تشابه کامل حقوق و وظایف نیست بلکه مرد حقوقی متناسب با خویش و زن نیز حقوقی سازگار با خود دارد.و این موضع هرگز به معنای ترجیح یکی بردیگری نیست به تعبیر شهید مطهری (ره) تمامی تفاوتهای زن و مرد را باید به حساب تناسب گذاشت نه نقص یکی و کمال دیگری.
قانون خلقت خواسته است با این تفاوتها ( نه تبعیضها) تناسب بیشتری میان زن و مرد که قطعاً برای زندگی مشترک آفریده شده اند به وجود آورد.
حضرت امام (ره) درمورد حقوق زن می فرماید:( در نظام اسلامی ، زن همان حقوق را دارد که مرد دارد ، حق تحصیل ، حق کار ، حق مالکیت ، حق رای دادن ، حق رای گرفتن ، در تمام جهاتی که مرد حق دارد، زن هم حق دارد این که در خارج منعکس کرده اند که دراسلام با زن با خشونت رفتار می شود امر غیرصحیح و تبلیغات باطلی است که از مغرضین حاصل شده والا مرد هردوشان در اسلام اختیارات دارند. اگر اختلافاتی هست برای هردو هست و آن مربوط به طبیعت آنان است.)
آنچه اسلام به زن عطا فرمود:
اسلام برای زن آزادی مالکیت و حق تصرف قائل شد تا بتواند مالک و صاحب اموال منقول و غیر منقول شود.ببخشد و بخرد و بفروشد و به آنچه می خواهد وصیت کند و مطالبه نماید. در حالی که توانسته اند به آنچه اسلام در چهارده قرن پیش برای زن مقرر داشته دست یابند.
اسلام همه حقوق سیاسی- مدنی را که به مرد داد، برای زن قائل شده است ، زن حق رسیدن به وکالت و وزارت را دارد، حق انتخاب کردن و انتخاب شدن را در همه شوراهای نظام شورائی دارد، حق رسیدن به وکالت و وزارت و ریاست را دارد .
اسلام نیز میان زن و مرد برابری قائل شد و فرمود: ( دانش بجوئید هرچند در سرزمین چین باشد)بدیهی است که سرزمین چین جایگاه توحید و قرآن و حدیث و تفسیر و فقه و اصول و علوم اسلامی نیست. بنابراین منظور پیامبرگرامی اسلام فراگرفتن کلیه فنون و علوم بشری است هرچند که این علوم در دورترین نقاط جهان باشد.باید گفت قانون اساسی جمهوری اسلامی درباره زن الهام گرفته از تعالیم بلند و غنی اسلام و قرآن و کلام وحی است.

حقوق زنان: در قانون اساسی
دراصل بیستم از فصل سوم قانون اساسی آمده است : ( همه افراد ملت اعم از زن و مرد یکسان درحمایت قانون قرار دارند و از همه حقوق انسانی ، سیاسی ، اقتصادی، اجتماعی،و فرهنگی با رعایت موازین اسلام برخورداند.)
و در اصل بیست و یکم فصل مذکور آمده است:
دولت موظف است حقوق زن را درتمام جهات با رعایت موازین اسلامی تضمین نماید و امور زیر را انجام دهد:
۱- ایجاد زمینه های مساعد برای رشد شخصیت زن و احیای حقوق مادی و معنوی او.
۲- حمایت مادران، بالخصوص در دوران بارداری و حضانت فرزند و حمایت از کودکان بی سرپرست.
۳- ایجاد دادگاه صالح برای حفظ کیان و بقای خانواده
۴- ایجاد بیمه خاص بیوگان و زنان سالخورده و بی سرپرست
۵- اعطای قیمومیت فرزندان به مادران شایسته درجهت غبطه آنها در صورت نبودن ولی شرعی.
در بند ۱۴ از اصل سوم تصریح به حقوق زنان نموده است که ذکر آن گذشت.
این اصل مصرحه در قانون اساسی نظام جمهوری اسلامی را به مقام و منزلت زن را درتفکر اسلامی و ارزش زن را ترسیم می نماید و توجه به رعایت حقوق این قشر عظیم رامی رساند و این موضوع در مقدمه قانون اساسی بعنوان ( زن در قانون اساسی ) تصریح شده است که می گوید ((خانواده واحد بنیادین جامعه و کانون اصلی رشد و تعالی است)….. تا جایی که می گوید: زن در چنین برداشتی از واحد خانواده ، از حالت ( شیئی بودن) و یا ابزار کار بودن) در خدمت ( اشاعه مصرف زدگی و استثمار ، خارج شده و ضمن باز یافتن وظیفه خطیر و پرارج مادری در پرورش انسان های مکتبی پیش آهنگ و خود همرزم مردان در میدان های حیات فعال می باشد و در نتیجه پذیرای مسئولیتی خطیرتر و دیدگاه اسلامی برخوردار از ارزش و کرامتی والاتر خواهد بود.)

 

منبع: کتاب آشنایی با قانون (حقوق) اساسی جمهوری اسلامی ایران، حمید پورعیسی عضو هیأت علمی دانشگاه گیلان، ۱۳۹۳ انتشارات حرف نو رشت


کانال تلگرام شمال ما

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *